Bilgisayarların ve internetin ortaya çıkışıyla birlikte ülkelerin savaş, saldırı ve savunma teknikleri değişti. İnternet, tarihsel gelişimi içinde önce askerî alanda kullanıldı. Ardından ticarette kullanılmaya başlandı ve kişisel kullanıma kadar yaygınlaştı. Bugün her evde bir ya da birkaç bilgisayar var. Bilgi elde etme, saldırı, zarar verme, yok etme ve ağlar üzerinde denetim kurma gibi yöntemlerle savaşlar yürütüldü ya da hedeflere saldırıldı. Teknoloji çok yaygın, kolay erişilebilir ve ucuz olduğu için bu tür saldırıları yalnızca devletler değil, bireyler de tek başına gerçekleştirebiliyor; bu da suçların tespit edilmesini ve cezalandırılmasını zorlaştırıyor. Bu tür saldırıların bir devletin desteğiyle düşman bir aktöre ya da devlete karşı yapılması, son derece ciddi ve hukuki bir zeminde çözülmesi gereken bir sorundur. Geleneksel savaşlarda olduğu gibi saldırganın belirsiz olması, saldırıların çok farklı bölgelerden kaynaklanması, tespit edilmelerinin ve kanıtlanmalarının zor olması bu suçların tanımlanmasını ve yaptırıma bağlanmasını güçleştiriyor. Değişen dünya değerleri arasında birinci sırada yer alan bilginin korunma ve saklanma biçimi de değişti. Sistem açıklarından yararlanarak gizli sistemlere sızan ve önemli sırları ele geçiren hackerlar artık devlet adına siber savaşçı olarak çalışıyor. Devlet sırlarının ve devletin savunma sisteminin siber saldırılarla başka ülkelerin eline geçmesi, devletin savunma sisteminin bir parçası hâline geldi. Siber uzay, dünyanın ve uzayın dört bir yanına yayılmış bilgi sistemlerinden ve bunları birbirine bağlayan ağlardan oluşan bir ortamdır. Siber uzay terimi ilk kez 1980'lerin başında, yazdığı bilimkurgu romanlarıyla tanınan William Gibson tarafından kullanıldı; dilimize de giren bu terim hâlâ kullanılıyor. Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi'nde ise siber uzay terimi yerine "siber ortam" terimi tercih edilmiş ve tanımlanmıştır. Dünyadaki her türlü hizmet ve faaliyet siber ortamda gerçekleşiyor. Siber ortam, insanlığın yararına birçok hizmet sunuyor. Kamu kurumları ve özel kuruluşlar siber ortamı hizmet alanı olarak kullanıyor. Pek çok yararlı faaliyeti de barındıran siber ortam, kötü niyetli amaçlarla da kullanılabilir.
Siber uzay, dünyanın ve uzayın dört bir yanına yayılmış bilgi sistemlerinden ve bunları birbirine bağlayan ağlardan oluşan bir ortamdır.
Askerî sistemlerin ve orduların teknolojiye ve bilgi sistemlerine bağımlılığı giderek artıyor. Bugün birçok silah, hedef tespit, komuta kontrol ve haberleşme sistemi bilgisayarlara ve yazılımlara bağlı olarak çalışıyor. ABD Savunma Bakanlığı "siber operasyonları", askerî hedeflerin ya da etkilerin birincil amacı olarak veya siber kapasitenin kullanımı olarak tanımlıyor; terim "bilgisayar saldırıları" ile aynı anlamda kullanılıyor gibi görünüyor. Savunma Bakanlığı (DoD), bilgisayar ağı saldırılarını şöyle tanımlıyor: "Bilgisayar ağları kullanılarak bilgisayarlardaki ve bilgisayar ağlarındaki mevcut bilginin bozulması, engellenmesi, zayıflatılması ya da yok edilmesi."
Hacker İngilizce bir sözcüktür. Hackerlar, bilgisayar programlarına meraklı, yetenekli kişiler olarak bilinir. "Hack" sözcüğü beraberinde birçok terim getirdi: örneğin hacker, hacking, hacktivism (hacktivizm) gibi. Hacker; kişisel bilgisayarlara ya da çeşitli kurum ve kuruluşlara ait bilgisayarlara ve ağlara yetkisiz erişim sağlayan kişidir. Bu kişiler bilgisayar ve iletişim teknolojileri konusunda bilgilidir, bilgisayar programlama alanında standardın üzerinde becerilere sahiptir ve bu sayede gelişmiş yazılımlar geliştirip kullanır. Hackerlar hem bağımsız bilgisayarlara hem de büyük ağlara düzenli olarak sızabilir. Erişimi sağladıktan sonra kötü amaçlı programlar yükleyebilir, gizli bilgileri çalabilir ya da ele geçirdikleri bilgisayarları spam dağıtmak için kullanabilir. Hacking, bir sistemin gizli, erişilemeyen bilgilerini ele geçirmek demektir. Sisteme giren hacker izin almadan sistemde dolaşabilir, bilgisayarın erişim parolalarını elde edebilir, bulduğu bilgileri çalabilir ve istediği her değişikliği yapabilir.
Hackerlar, kimin adına hareket ettiklerine ve eylemlerinin amaçlarına göre birbirinden ayrılır. Niyetleri genellikle şapkalarının rengine göre ifade edilen hackerlar iyi niyetli ya da kötü niyetli olarak nitelendirilmiştir. Hackerlar genellikle mecazi anlamda "beyaz şapkalı", "gri şapkalı" ve "siyah şapkalı" olarak sınıflandırılır. Bu tür terimler eski spagetti westernlerden gelir; orada kötü adam genellikle siyah, iyi adam ise beyaz kovboy şapkası takar. Karşılaştığınız hacker türünü belirleyen iki ana etken vardır: güdüleri ve yasaları çiğneyip çiğnememeleri. "Kırmızı şapkalılar" ise kendilerini diğer hackerlardan farklı görür.
Hackerlar genellikle mecazi anlamda "beyaz şapkalı", "gri şapkalı" ve "siyah şapkalı" olarak sınıflandırılır.
Twitter, Facebook ve Instagram gibi sosyal ağ siteleri, aktivizmin oluşmasına zemin hazırlayan mecralar hâline geldi. Sosyal ağlarda zaman ve mekân sınırı yoktur. Sosyal ağlarda paylaşım ve tartışma esastır. İnsanlar sosyal medya platformunda iletişim kurup paylaşım yaparak, farklı ve karşıt fikirlerin ortaya çıktığı, aynı fikirlerin ise birbirini desteklediği gruplar oluşturur. Siber güvenlik tehdit araçları ve yöntemleri Virüsler, Truva atları, solucanlar, zombi orduları (botnet), istenmeyen e-posta (spam), klavye hareketlerini kaydeden programlar (keylogger), casus yazılımlar (spyware), hizmet dışı bırakma (DoS), aldatma (IP spoofing), ağ trafiğini dinleme (sniffing), oltalama (phishing), propaganda Ünlü hackerlar, hacker grupları ve hacktivist hareketler: Wikileaks ve Bradley Manning, Comment Crew, Fancy Bear, Anonymous, Lazarus, LulzSec, Cyber-Warrior Siber ortamdaki tüm bu tehditlere karşı devletlerin, kurumların ve bireylerin farkındalık düzeyi arttıkça uluslararası kuruluşlar ve devletler temelinde bir dizi girişim geliştirilmeye başlandı. Siber ortamın devlet sınırlarının ötesine geçtiği düşünüldüğünde, siber güvenlikte etkili önlemler ve çözümler üretmek için uluslararası kuruluşların faaliyetlerinin ve devletler arası iş birliğinin değeri ortaya çıkıyor. Siber ortamda kendilerine yönelik saldırılara askerî karşılık verilmesi fikri, siber saldırıların bir savaş nedeni sayılmasının gerekçesi olarak düşünülebilir. Ayrıca bu ortamdan gelen tehditlerin aynı ortamda karşılanması gerektiğini savunan görüşler de var. Bu yaklaşımlar, saldırıların kaynağı, hedefi ve orantılı güç kullanımı tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
ABD, Avusturya, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, Finlandiya, İtalya, Türkiye, İsveç, İsviçre, Avustralya, Kanada, Hindistan, Japonya, İspanya, Portekiz, İngiltere, Malezya ve Singapur gibi ülkelerde siber güvenlikle ilgili sıkı yaptırımlar ve kısıtlamalar içeren düzenlemeler oluşturulmaya çalışılsa da çoğu ülkede bu konuda yeterli düzenleme yok. Terörü karşısına alıp bu yönde açıklamalar yaparken kendi rakibi ya da düşmanı saydığı devletlere karşı terör faaliyetlerini farklı yollarla destekleyen birçok devlet olduğu gibi, kimliklerin kolayca gizlenebildiği ve iz sürülmesinin son derece zor olduğu siber ortamda rakip devletlere zarar veren siber saldırıları destekleyen devletler de var. Siber güvenlik tatbikatları, kâğıt üzerinde sağlam görünen sistemlerin açıklarını ortaya çıkardığı ve böylece gerekli önlemlerin alınmasını sağladığı için çok önemlidir. Siber güvenlik alanında yaşanabilecek tehditler ve bu tehditlerin yol açabileceği zararlar düşünüldüğünde, alınacak önlemlerin çokluğu, çeşitliliği ve ihtiyaç duyulan eşgüdüm ortaya çıkıyor. Sayılan tüm önlemlere ek olarak hiçbir teknolojinin bilinçli bir kullanıcının yerini tutamayacağı düşünülüyor. Kaynakça Kara, M. (2013), Siber Saldırılar – Siber Savaşlar ve Etkileri Öğün, M., Kaya, A. (2013) Siber Güvenliğin Milli Güvenlik Açısından Önemi ve Alınabilecek Tedbirler. Central and Eastern European Online Library (Yıl: 18 s. 145 -182). Yayla, M. (2014), Siber Savaş ve Siber Ortamdaki Kötü Niyetli Hareketlerden Farkı. Yayla, M. (2013), Hukuku Bir Terim Olarak “Siber Savaş”. AHMET SELÇUK, 2020